{"id":1003630,"date":"2026-09-03T19:08:58","date_gmt":"2026-09-03T17:08:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/?p=1003630"},"modified":"2026-09-03T19:13:28","modified_gmt":"2026-09-03T17:13:28","slug":"czytajacepanstwo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/eng\/czytajacepanstwo\/","title":{"rendered":"Czytaj\u0105ce Pa\u0144stwo – najnowsza publikacja koalicji Czytaj\u0105ca Polska"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u201eCzytaj\u0105ce Pa\u0144stwo\u201d: Koalicja Czytaj\u0105ca Polska prezentuje eksperck\u0105 publikacj\u0119
o czytaniu jako narz\u0119dziu wspierania bezpiecze\u0144stwa, gospodarki i demokracji.<\/strong><\/p>\n

Regularnie czyta dzi\u015b zaledwie ok 7% Polek i Polak\u00f3w, a badania z wielu dziedzin \u2013 od neuro-nauki po ekonomi\u0119 \u2013 pokazuj\u0105, \u017ce czytanie ksi\u0105\u017cek jest jednym z najta\u0144szych i najlepiej udowodnionych narz\u0119dzi budowania odporno\u015bci na dezinformacj\u0119 w czasach wojny kognitywnej, rozwoju gospodarki oraz stabilno\u015bci demokracji. <\/strong><\/p>\n

Fundacja Powszechnego Czytania i Koalicja Czytaj\u0105ca Polska prezentuj\u0105 dzi\u015b eksperck\u0105 publikacj\u0119 \u201eCzytaj\u0105ce Pa\u0144stwo\u201d \u2013 konkretny plan wykorzystania czytania do wzmocnienia sze\u015bciu strategicznych obszar\u00f3w funkcjonowania pa\u0144stwa, potraktowanego jako swoisty \u201eschron\u201d przed wichrami wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Publikacja to kolejny efekt kilkuletniego namys\u0142u strategicznego Koalicji, rozwini\u0119cie czerwcowego listu do premiera Donalda Tuska o budowaniu odporno\u015bci spo\u0142ecznej.<\/strong><\/p>\n

Sze\u015b\u0107 obszar\u00f3w, jedno s\u0142owo: POLSKA<\/strong><\/p>\n

W publikacji zidentyfikowano sze\u015b\u0107 strategicznych obszar\u00f3w funkcjonowania pa\u0144stwa, w kt\u00f3rych czytanie ksi\u0105\u017cek dzia\u0142a jako sprawdzone narz\u0119dzie wzmacniania odporno\u015bci.<\/p>\n

P \u2014 Bezpiecze\u0144stwo i odporno\u015b\u0107 spo\u0142eczna<\/strong>: czytanie buduje sprawczo\u015b\u0107, umiej\u0119tno\u015b\u0107 samoorganizacji
i gotowo\u015b\u0107 wsp\u00f3lnot lokalnych do wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n

O \u2014 Modele AI i odporno\u015b\u0107 na dezinformacj\u0119<\/strong>: krytyczne my\u015blenie wykszta\u0142cone przez czytanie warunkuje \u015bwiadome i bezpieczne korzystanie ze sztucznej inteligencji.<\/p>\n

L \u2014 Gospodarka i innowacyjno\u015b\u0107<\/strong>: czytanie jest czynnikiem niezb\u0119dnym do wykszta\u0142cenia co najmniej o\u015bmiu z dziesi\u0119ciu kompetencji przysz\u0142o\u015bci wskazanych przez \u015awiatowe Forum Ekonomiczne na 2030 rok.<\/p>\n

S \u2014 Edukacja dla przysz\u0142o\u015bci<\/strong>: czytanie i rozmowa o ksi\u0105\u017ckach to fundament kompetencji j\u0119zykowych, poznawczych i cyfrowych uczni\u00f3w.<\/p>\n

K \u2014 Zdrowie i stabilno\u015b\u0107 psychiczna<\/strong>: wsp\u00f3lne czytanie to udowodnione narz\u0119dzie profilaktyki uzale\u017cnie\u0144, depresji, samotno\u015bci i demencji.<\/p>\n

A \u2014 Stabilno\u015b\u0107 ustrojowa<\/strong>: czytanie uczy akceptacji r\u00f3\u017cnic, wspiera dialog spo\u0142eczny i \u0142agodzi polaryzacj\u0119 \u2014 fundamenty odpornej demokracji.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Kluczowy temat w decyduj\u0105cym momencie<\/strong><\/p>\n

W erze sztucznej inteligencji i nasilaj\u0105cej si\u0119 dezinformacji i destabilizacji \u2013 okre\u015blanych coraz cz\u0119\u015bciej mianem wojny kognitywnej<\/strong>, czyli walki o ludzkie umys\u0142y i zdolno\u015b\u0107 krytycznego my\u015blenia \u2013 czytanie przestaje by\u0107 wy\u0142\u0105cznie spraw\u0105 kultury, a staje si\u0119 spraw\u0105 bezpiecze\u0144stwa i rozwoju. Osoby nieufaj\u0105ce social mediom i czytaj\u0105ce z innych \u017ar\u00f3de\u0142 maj\u0105 o 15% wy\u017csz\u0105 zdolno\u015b\u0107 wykrywania dezinformacji[i]<\/a>, a czytanie jest czynnikiem niezb\u0119dnym do wykszta\u0142cenia co najmniej 8 z 10 kompetencji przysz\u0142o\u015bci zdefiniowanych przez \u015awiatowe Forum Ekonomiczne na 2030 rok. Uczniowie czytaj\u0105cy regularnie minimum 20 minut dziennie osi\u0105gaj\u0105 wyniki na poziomie 90. centyla, r\u00f3wnie\u017c w testach z matematyki i kompetencji cyfrowych, a samo czytanie przez sze\u015b\u0107 minut obni\u017ca poziom stresu o ponad 60%[ii]<\/a>.<\/p>\n

W 2026 roku po raz pierwszy w historii polskiej pediatrii do podr\u0119cznika kierunkowego[iii]<\/a> trafia rozdzia\u0142
o wp\u0142ywie czytania na rozw\u00f3j dziecka. Szwecja, uznaj\u0105c czytanie za fundament demokracji i odporno\u015bci kognitywnej, przeznaczy na strategi\u0119 czytelnicz\u0105 na lata 2026\u20132031 ok. 100 mln euro rocznie. Tymczasem w Polsce zaledwie ok. 40% mieszka\u0144c\u00f3w deklaruje przeczytanie cho\u0107by jednej ksi\u0105\u017cki w roku[iv]<\/a>, a czytanie nadal postrzegamy jako narz\u0119dzie budowania kod\u00f3w kulturowych i kompetencji humanistycznych dla tych, kt\u00f3rzy s\u0105 tym zainteresowani.<\/p>\n

\u201eIstnieje du\u017co dobrze udokumentowanych bada\u0144 na temat wp\u0142ywu czytania na nasze m\u00f3zgi, zdrowie, gospodark\u0119 i demokracj\u0119. Namys\u0142 strategiczny Koalicji Czytaj\u0105ca Polska umo\u017cliwi\u0142 mi sformu\u0142owanie wizji \u201eCzytaj\u0105cego Pa\u0144stwa\u201d. Nasza publikacja jest zaproszeniem do wsp\u00f3lnego przeformu\u0142owania sposobu,
w jaki my\u015blimy o czytaniu: nie jako o budulcu kultury li tylko, lecz jako o infrastrukturze krytycznej bezpiecze\u0144stwa, edukacji, rozwoju i przysz\u0142o\u015bci naszego kraju. Czytanie to pot\u0119\u017cne, bardzo tanie
i powszechnie dost\u0119pne narz\u0119dzie budowania odporno\u015bci Polski \u2013 warto \u015bwiadomie w nie zainwestowa\u0107.\u201d
<\/em>\u2013 zaznacza Maria Deskur, autorka tekstu publikacji, prezeska Fundacji Powszechnego Czytania, cz\u0142onkini Ashoki, cz\u0142onkini Rady Dzia\u0142alno\u015bci Po\u017cytku Publicznego KPRM.<\/p>\n

\u201eCzytaj\u0105ce Pa\u0144stwo\u201d w 5 krokach<\/strong><\/p>\n

Publikacja pokazuje, \u017ce wdro\u017cenie proponowanych zmian nie wymaga tworzenia nowego, wielomiliardowego funduszu, lecz u\u017cycia zasob\u00f3w, kt\u00f3rymi pa\u0144stwo ju\u017c dysponuje, oraz wsp\u00f3\u0142pracy sektora publicznego, prywatnego i pozarz\u0105dowego:<\/p>\n