{"id":1000870,"date":"2026-06-16T01:20:20","date_gmt":"2026-06-15T23:20:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/?p=1000870"},"modified":"2026-06-16T01:27:52","modified_gmt":"2026-06-15T23:27:52","slug":"list-do-premiera-donalda-tuska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/eng\/list-do-premiera-donalda-tuska\/","title":{"rendered":"Prime Minister Donald Tusk received an unusual letter about immunity. It is signed by a surprising group."},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

List <\/strong>do Premiera Donalda Tuska zainicjowany zosta\u0142 przez Koalicj\u0119 Czytaj\u0105ca Polska i skupia si\u0119 na kompetencjach \u201emi\u0119kkich\u201d niezb\u0119dnych do formacji jak najbardziej \u201etwardej\u201d indywidualnej i spo\u0142ecznej odporno\u015bci. Sygnatariuszami s\u0105 organizacje, firmy i stowarzyszenia z obszar\u00f3w psychologii, prawa cyfrowego, polityk publicznych i spo\u0142ecznych, technologii, biznesu korporacyjnego i medi\u00f3w. <\/strong><\/p>\n

Niecodzienny list i zaskakuj\u0105cy sygnatariusze<\/strong><\/p>\n

Do Premiera Donalda Tuska trafi\u0142 wczoraj podpisany przez r\u00f3\u017cnorodne grono organizacji i firm niecodzienny list, pokazuj\u0105cy czytanie w \u015bwietle bada\u0144 jako spraw\u0119 publiczn\u0105 o znaczeniu strategicznym w trwaj\u0105cej wojnie kognitywnej.<\/p>\n

Sygnatariuszami s\u0105 Fundacja Batorego, Fundacja Stocznia, Fundacja Panoptykon, Fundacja \u201eInstytut Cyfrowego Obywatelstwa”, Tygodnik Powszechny, O\u015brodek THINKTANK, Pracodawcy RP, Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Fonia Group, Ideo Group oraz Fundacja Rozwoju Dzieci
im. J. A. Kome\u0144skiego.<\/p>\n

Czytanie jako sprawa bezpiecze\u0144stwa i rozwoju dzi\u0119ki AI<\/strong><\/p>\n

Autorzy listu przekonuj\u0105, \u017ce po\u0142\u0105czenie czytania z odporno\u015bci\u0105 jest w \u015bwietle bada\u0144 krytycznie wa\u017cne.<\/p>\n

Odporno\u015b\u0107 na dezinformacj\u0119.<\/strong> Krytyczne my\u015blenie, kt\u00f3re formujemy poprzez czytanie ksi\u0105\u017cek, podnosi nasz\u0105 zdolno\u015b\u0107 do identyfikowania dezinformacji. Wed\u0142ug badania OECD (The OECD Truth Quest Survey<\/a>, 2024 r.) nieufno\u015b\u0107 w stosunku do social medi\u00f3w i czytanie z innych \u017ar\u00f3de\u0142 zwi\u0119ksza nasz\u0105 odporno\u015b\u0107 na dezinformacj\u0119 a\u017c o 15%.<\/p>\n

Odporno\u015b\u0107 spo\u0142eczna.<\/strong> Zdefiniowane przez neuronaukowc\u00f3w (M.Wolf, Adriaan van der Weel i inni<\/a>) tzw. zwane g\u0142\u0119bokie, linearne czytanie buduje kompetencje komunikacyjne, empati\u0119, otwarto\u015b\u0107, sprawczo\u015b\u0107 i pewno\u015b\u0107 siebie. To fundament gotowo\u015bci do samoorganizacji i skutecznej reakcji lokalnych wsp\u00f3lnot.<\/p>\n

Gotowo\u015b\u0107 na \u015bwiat AI.<\/strong> Czytanie jest warunkiem \u015bwiadomego korzystania ze sztucznej inteligencji. Bez dobrze rozwini\u0119tych szerokich kompetencji poznawczych (krytycznego my\u015blenia, my\u015blenia analitycznego, syntetycznego, przyczynowo-skutkowego, logicznego, umiej\u0119tno\u015bci kontekstualizacji wynikaj\u0105cej z akumulacji wiedzy) nie b\u0119dziemy w stanie skutecznie u\u017cywa\u0107 AI do rozwoju Polski.<\/p>\n

Uczestnictwo demokratyczne.<\/strong> Badania pokazuj\u0105, \u017ce osoby czytaj\u0105ce w wi\u0119kszym stopniu anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w \u017cycie demokratyczne i procesy obywatelskie[1]<\/a>.<\/p>\n

Szwecja \u2013 prze\u0142o\u017cenie wiedzy naukowej na konkret <\/strong><\/p>\n

Szwecja inwestuje coraz wi\u0119cej w czytanie jako fundament demokracji i rezyliencji kognitywnej. W kwietniu br. rz\u0105d szwedzki og\u0142osi\u0142 now\u0105 strategi\u0119 \u201eSverige \u2013 Ett l\u00e4sande land<\/a><\/em>\u201d (Szwecja \u2013<\/em> kraj czytaj\u0105cy) na lata 2026\u20132031, przeznaczaj\u0105c na jej realizacj\u0119 ~100 mln euro rocznie. W dokumencie rz\u0105d szwedzki stwierdza wprost: \u201eSpo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re nie czyta, staje si\u0119 bardziej podatne na dezinformacj\u0119, czytanie jest warunkiem \u015bwiadomego korzystania z AI i \u017cycia demokratycznego.\u201d<\/p>\n

W Polsce to po\u0142\u0105czenie czytania z odporno\u015bci\u0105 jest nadal nieoczywiste. Autorzy listu przekonuj\u0105, \u017ce w \u015bwietle bada\u0144 czytanie jest w\u0142a\u015bnie czynnikiem krytycznym dla naszej odporno\u015bci na dezinformacj\u0119 oraz rozwoju innowacji. Wyrazem dostrzegania tego faktu powinna by\u0107 \u2013 zdaniem autor\u00f3w \u2013 zauwa\u017calna inwestycja w strategie czytelnicze w bud\u017cecie pa\u0144stwa na 2027 rok.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Propozycja <\/strong><\/p>\n

Propozycja zawarta w li\u015bcie to 0,5 mld z\u0142 rocznie na wsparcie odporno\u015bci kognitywnej Polski przez czytanie<\/strong> \u2013<\/em> czyli proporcjonalnie jedna trzecia szwedzkich wydatk\u00f3w per capita<\/em>. W skali wydatk\u00f3w na rezyliencj\u0119 i obronno\u015b\u0107 to inwestycja bardzo niewielka, a jej wp\u0142yw na krajobraz odporno\u015bciowy Polski m\u00f3g\u0142by by\u0107 bardzo znacz\u0105cy.<\/p>\n

Cieszymy si\u0119 ogromnie, \u017ce potrzeba inwestycji w czytanie jako narz\u0119dzie budowania odporno\u015bci i rozwoju innowacji potwierdzona zosta\u0142a przez ekspert\u00f3w z tak r\u00f3\u017cnych obszar\u00f3w: od funkcjonowania proces\u00f3w demokratycznych, przez zdrowie psychiczne, prawo cyfrowe, wielkie biznesy i przedstawicieli sp\u00f3\u0142ek technologicznych.<\/em> \u2013 m\u00f3wi Maria Deskur, prezeska Fundacji Powszechnego Czytania.<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Konkretne postulaty bud\u017cetowe<\/strong><\/p>\n

List zawiera dwa postulaty skierowane do Premiera Tuska:<\/p>\n

    \n
  1. Przywr\u00f3cenie Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa<\/strong> (zamro\u017conego w 2026 r.) w wersji rozszerzonej i zaadaptowanej do celu budowania bezpiecze\u0144stwa i odporno\u015bci.<\/li>\n
  2. Wpisanie element\u00f3w mi\u0119kkich i edukacyjnych budowania odporno\u015bci na dezinformacj\u0119 do Programu Ochrony Ludno\u015bci i Obrony Cywilnej na lata 2027\u20132031.<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

    Pe\u0142na tre\u015b\u0107 listu do pobrania dost\u0119pna na: www.czytajacapolska.pl\u00a0<\/a><\/p>\n

    \u00a0<\/p>\n

    #Czytaj\u0105caPolska\u00a0#Czytaj\u0105cePa\u0144stwo\u00a0#Odporno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

    [1]<\/a> Boatright, Michael, Faust, Mark, Emerson, Reading, and Democracy: Reading as Engaged Democratic Citizenship, <\/em>Democracy & Education, 2013 r. https:\/\/democracyeducationjournal.org\/home\/vol21\/iss1\/6\/<\/a><\/p>\n

    \u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Fundacja Powszechnego Czytania<\/strong> to organizacja dzia\u0142aj\u0105ca na rzecz upowszechniania czytania jako narz\u0119dzia rozwoju spo\u0142ecznego, gospodarczego, naukowego, innowacji i w\u0142\u0105czenia; wspieraj\u0105ca budowanie silnych i \u015bwiadomych wsp\u00f3lnot.<\/p>\n

    FPC koordynuje prace nieformalnej Koalicji \u201eCzytaj\u0105ca Polska\u201d<\/strong> od 2020 roku, jest pierwsz\u0105 polsk\u0105 organizacj\u0105 nagrodzon\u0105 Library of Congress Literacy Award, cz\u0142onkiem organizacji EURead oraz FELA, liderem konsorcjum prowadz\u0105cego og\u00f3lnoeuropejski program upowszechniania czytania na zlecenie Komisji Europejskiej. \u00a0www.fpc.org.pl<\/em><\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    The letter to Prime Minister Donald Tusk was initiated by the Reading Poland Coalition and focuses on the "soft" skills necessary to develop the most "hard" individual and social resilience. The signatories include organizations, companies, and associations from the fields of psychology, digital law, public and social policy, technology, corporate business, and media. An unusual letter with surprising signatories. To Prime Minister Donald...<\/p>","protected":false},"author":9,"featured_media":1000872,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[109],"tags":[87,150,96],"class_list":["post-1000870","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasze-dzialania","tag-czytajaca-polska","tag-fpc","tag-fundacja-powszechnego-czytania","odd"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1000870","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1000870"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1000870\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1000913,"href":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1000870\/revisions\/1000913"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1000872"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1000870"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1000870"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fpc.org.pl\/eng\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1000870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}